Pesah

Pesah (İbranice: פֶּסַח), Yahudi Hamursuz Bayramı olarak da bilinen bu bayram, en önemli Yahudi bayramlarından biridir. İbrani takviminin 15 Nisan'ından başlayarak yedi gün (diasporada sekiz gün) süreyle kutlanır ve genellikle mart veya nisan aylarına denk gelir. İsrailoğullarının eski Mısır'daki kölelikten kurtuluşunu anmaktadır.

«Pesah» adı, Tanrı'nın onuncu belada İsrailoğullarının evlerini «atlayarak geçmesi» ve ilk doğanlarını bağışlamasından gelir. Pesah, Yahudilikteki üç hac bayramından (Şaloş Regalim) biridir.

Pesah'ın öyküsü Çıkış Kitabı'nda (Şemot) anlatılır. İsrailoğulları nesiller boyu Mısır'da köle olarak yaşarken Tanrı, Musa'yı onları özgürlüğe kavuşturmak için çağırdı. Firavun reddettiğinde Tanrı Mısır'a on bela gönderdi.

Son beladan — her ilk doğanın ölümünden — önce Tanrı, İsrailoğullarına kapı pervazlarını kuzu kanıyla işaretlemelerini emretti. Bu yıkıcı beladan sonra firavun sonunda İsrailoğullarını serbest bıraktı.

Öyle aceleyle ayrıldılar ki hamurları kabarmaya vakit bulamadı; bu yüzden mayasız ekmek (matsa) Pesah kutlamalarının merkezindedir. Tanrı suları ayırınca Kızıldeniz'i geçtiler.

İkinci Tapınak'ın MS 70'te yıkılmasından sonra Seder yemeği ve Hagada temel kutlama biçimi haline geldi.

Seder: Seder («düzen» anlamında) merkezi ritüeldir, ilk akşam yapılan şölen yemeğidir. Aileler ve dostlar Hagada kullanarak Çıkış öyküsünü anlatmak için bir araya gelir.

Seder Tabağı: Altı sembolik yiyecek içerir: Maror (acı otlar), Haroset (tatlı macun), Karpas (tuzlu suya batırılan yeşil sebze), Zeroa (kızarmış kemik), Beytsa (kızarmış yumurta) ve Hazeret (ek acı otlar).

Matsa: Pesah'ta hamets (mayalı ekmek) yenmez, bunun yerine matsa (mayasız ekmek) yenir.

Dört kadeh şarap: Seder'de dört kadeh şarap içilir.

Dört soru: En küçük çocuk Ma Niştana'yı sorar («Bu gece neden diğer gecelerden farklı?»).

İlyas'ın kadehi: Peygamber İlyas için bir kadeh şarap ayrılır ve kapı onu karşılamak için açılır.